Medisch kijken naar kunst

Abstract Medisch kijken naar Kunst
door dr. Herman Deleu 3 december 2008.

De presentatie is een compilatie van jarenlang kijken naar kunst door een magistrandus in Art History met een chirurgisch geschoold oog.
Zo zijn op de schilderijen van P. Brueghel (1568) kreupelen te ontdekken met lepra, TBC, traumata, ergotisme en oogafwijkingen met keratitis, iridocyclitis, phtisis enz.
Als inleiding volgen een aantal schilderijen met lichamelijke afwijkingen:
· La grande Odalisque van Jean Auguste Ingres (1814): een naakte vrouw, waarvan de rug lumbaal verlengd is met 2 à 3 wervels, de linker heup te hoog zit, de rechter borst in de rechter oksel is geplaatst bij een op de linker zijde liggende vrouw.
· Het avond toilet door Jan Steen (17e eeuw) met oedeem aan de bovenrand van de kous.
· De Februari afbeelding in Très Riches Heures van de gebr. Van Limburg (1614) waar-bij de genitalia van de boerenmeid te hoog zitten.
· De anatomische les van Frederick Ruysch door Adriaen Backer (1670), waarop Ruysch niet in de onderbuik snijdt, maar in de linker lies de lymfeklieren disseceert.
Kunstwerken waarop een waarschijnlijkheidsdiagnose te stellen is:
· Mozaïek Kathedraal van Monreale (Sicilië 12e eeuw): de waterzuchtige jonge patiënt met cachexie en ascites lijdt waarschijnlijk aan TBC, levercirrhose of parasitose.
· Gravure A en B: piskijkers.
· Miniatuurletter van Pietro di Birago, Milaan (15e eeuw) patiënt met een struma.
· Oliepaneel van Meester LCz (1480-1505) in Gemäldegalerie Berlijn: Jezus met klompvoet, hallux valgus en ingezakt voetgewelf links.
· Jacob Jordaens (1593-1678): familieportret met jonge huismeid met rheumatoide arthritis.
· Leonardo da Vinci: Mona Lisa (1507): Xantelasma linker ooghoek, lipoom hand familiaire hyperlipidemie. Louvre Parijs.
· Michelangelo: La Notte op graftombe van Giuliano di Medici (San Lorenzokerk, Florence 1534) Mammaca. Links. Tevens verwijzingen naar de dood (aangezichts-masker) en de nacht (diadeem met maan en ster, uil, bos papaverbollen).
· Rembrandt: Batseba (Hendrickje Stoffels 1654) mammaca. met lymfeklierpakket li oksel Louvre Parijs.
· Georges de la Tour (1593-1652): de Waarzegster met boerenmadam met syfilis congenita (zadelneus).
· J. van Coutheren: borstabsces, waarschijnlijk mammaca. (1522).
· Marinus van Reymerswaele: Vrouw van de geldwisselaar (1539): M. Hodgkin of halsTBC Prado Madrid.
· Matthias Grünewald: Isenheimeraltaar (1516), Museum Unter der Linden Colmar in opdracht van Antonieterklooster in Isenheim: ischemisch gangreen door ergotisme.
De therapie van de Antonieters bestond uit opname, veel varkensvlees en rode wijn.
Op een anonieme houtsnede is de H. Antonius abt te zien met Tau-staf met belletjes,
ex-voto’s van lichaamsdelen, varken met belletjes in de oren.
· Gerard Dou: meisje met maladie d’amour of chronisch nierfalen (bleke huid, rode urine, oedeem perimalleolair). Louvre.
· Jiuseppe de Ribera (1592-1652): Paulus de Kluizenaar: neurofibromatosis van Recklinghausen. Wallraff-Richartz museum Keulen.
· Domenico Ghirlandao: Florentijnse bankier Sasseti met rhinophyma (1490).
· Houten sculptuur Cisterciënser kloosterkapel Bad Dorian 13e eeuw: Adam en Eva
zonder navel, want God schiep Adam en boetseert daarna Eva uit Adams rib.
Notulist: Roy I. H. Go

Aanvulling Verslag van donderdag 9 oktober

Op verzoek van Dr. Jaap J. Prick is onderaan het verslag dd 9 oktober van de voordracht van Wim van Erp nog een commentaar geplaatst wat betreft zijn aandeel in de discussie. Zeer lezenswaard !!

Verslag Bijeenkomst 4 November 2008

Aanwezig : 20 leden

Voordracht: De rug bij 70+ door G.J. van Norel, orthopedisch chirurg CWZ

De Nederlandse bevolking vergrijst:
Aantal 75+ers in Nederland
mannen vrouwen Totaal
1999 324.800 626.000 940.000
2005 458.000 710.000 1.168.000

Er zijn in de orthopedie dus steeds capaciteitsproblemen.
Bij veroudering wordt de tussenwervelschijf lager als gevolg van verlies van elasticiteit en uitdroging, waardoor de benige wervels op elkaar komen te zitten. Er ontstaan dan osteo-fyten, osteosclerose, cysteuse degeneratie en scheef zakken van de wervels, waardoor ver-nauwingen van niet alleen het wervelkanaal maar vooral van de foraminae, waar op dit mo-ment veel aandacht naar uitgaat. De diagnostiek hiervan is lastig omdat het een relatieve vernauwing is met klachten op verschillende niveaus van het zenuwwortel verzorgingsgebied. Bovendien is geen sprake van duidelijke uitval maar meer een vermoeidheids- en pijnsyndroom.
Voor de wervelkolom gaat het hierbij voornamelijk om;
1. Spinale stenose (kanaal en foramenstenose)
2. Osteoporose.
De patiënt geeft pijn aan in de laterale zijde van de heup (bij heupproblemen vaker in de lies), omdat de zenuwwortels in het gedrang komen. Dit gebeurt meestal op L4-niveau.
Voorbeelden worden getoond van orthopedische ingrepen, waarbij gestreefd wordt naar interlaminaire decompressie door verwijdering van weke delen oa. het ligamentum flavum.
Een spondylodese is steeds minder vaak nodig omdat toenemend inzicht o.a. door betere beeldvorming nauwkeuriger werken mogelijk maakt en dus ook minder weefsel verwijderd hoeft te worden; de wervelkolom blijft zo stabiel. Indien wel schroeven en staven nodig zijn wordt tegenwoordig standaard titanium gebruikt.
Weer worden voorbeelden getoond van ingrepen bij:
Een 81-jarige patiënt: pseudospondylolisthesis met beknelling van zenuwweefsel door dege-neratie van het bewegings-segment waardoor foramenstenose.
Een 88-jarige patiënt met problemen op meerdere niveaus. Het afwegingsproces wordt be-sproken.
De vertebroplastiek, waarbij botcement in verzakte wervellichamen wordt gespoten blijkt te-leurstellende resultaten te boeken, omdat andere wervellichamen later alsnog blijken in te zakken.
Bij de DD van de pijnklachten in het been moet naast artrose van heup en/of kniegewricht en spinaalstenose ook gedacht worden aan:
1. Polymyalgia rheumatica.
2. Maligniteit
3. Vit. D-deficiëntie
4. Bijwerkingen van statines (myalgie).
In de discussie werd ingegaan op de gebruikte operatieve techniek, de DD van pijn in de heup en het gebruik van botcement, waarbij werd benadrukt, dat in ieder geval ook de onderliggen-de aandoening ( osteoporose) moest worden behandeld.
De spreker werd geïnviteerd deel te nemen aan de avondmaaltijd.

Notulist: I. H. Go

Nijmegen, 26-11-2008

Geachte collegae,

Hiermede nodigen wij u uit voor de bijeenkomst van onze vereniging op

Woensdag 3 December om 17. 00 uur
Hostellerie Rozenhof, Nijmeegsebaan 114, tel. 3230359


VOORDRACHT: MEDISCH KIJKEN NAAR KUNST

Spreker: Dr. Herman Deleu, oud-chirurg CWZ en master of art history (Radboud Universiteit)

Over het onderwerp: als medisch of paramedisch werker in het ziekenhuis met een lange opleiding tot arts en/of specialist, is de spreker een zeer groot aantal verschillende ziektebeelden de revue gepasseerd. Het is merkwaardig én fascinerend tegelijk om vast te stellen dat de aldus verzamelde kennis ook vanuit een andere optiek en discipline toegepast buiten elk klinisch verband interessant blijft. Het oog van de medicus ziet soms meer dan een kunsthistoricus vermoeden kan!

In een lichtvoetige wandeling voert spreker ons langs kunstwerken die anatomische afwijkingen (of zijn het foutieve waarnemingen van de kunstenaar?) laten zien, die de aandachtig observerende medicus als het ware terugvoert naar zijn poliklinisch spreekuur ‘van weleer’. Soms is een klinische diagnose overduidelijk, maar niet alles wat afwijkt van onze 21ste eeuwse klinische norm mag als ziekte geduid worden: ook de context waarin een werk gestalte kreeg, het wereldbeeld in een bepaald tijdsgewricht spelen een rol bij elke observatie.


Ivm. reservering van zitplaatsen gaarne een berichtje of u komt en of u deelneemt aan de maaltijd (vis/vlees) na afloop.

Uitnodiging 5 november 2008

Vereniging Oud Medische Stafleden CWZ

Geachte collegae,

Hiermede nodigen wij u uit voor de bijeenkomst van onze vereniging op
Woensdag 5 November om 17. 00 uur
Hostellerie Rozenhof, Nijmeegsebaan 114, tel. 3230359

Onderwerp: De rug bij 70-plussers.
Inleider: G.J. van Norel, Orthopedisch Chirurg CWZ

Ivm. reservering van zitplaatsen gaarne een berichtje of u komt en of u deelneemt aan de maaltijd (vis/vlees) na afloop.

Met vriendelijke groet, namens het bestuur
Roy Go


Bezoek voor abstracts van vorige onderwerpen en foto’s onze website op

http://vomscwz.blogspot.com

Rituele besnijdenis, godsdienstvrijheid of kindermishandeling?

voordracht: W. van Erp.

Inleiding: Besnijdenis bij kinderen van het vrouwelijke geslacht is in Nederland bij wet verboden. Een verbod op circumcisie bij mannelijke kinderen werd door minister Donner niet opportuun geacht. Medische voordelen worden vaak als argument pro circumcisie aangevoerd. Toch is nu wel bewezen, dat bij eenvoudige goede hygiëne alle aan circumcisie toegeschreven medische voordelen (profylaxe van penis- en bij de partner cervixcarcinoom, vermindering van urineweginfecties en balanitis), afwezig zijn (behalve mogelijk een verminderde gevoeligheid voor besmetting met AIDS). Hier komt nog bij, dat het percentage medische complicaties van circumcisie in de VS wordt geschat op 2-10%. Weliswaar zijn dit overwegend lichte complicaties als een matige nabloeding, licht lymfoedeem, enige littekenvorming, maar er zijn ook ernstige complicaties als heftige nabloeding met hersenletsel en zelfs dodelijke afloop, ernstige infecties met sepsis, fistelvorming en necrose van penis en zelfs scrotum en ernstige misvorming van de penis beschreven.
Er werd een filmpje van een besnijdenisritueel bij Joden getoond. Bij Joden wordt oa. als argument voor besnijdenis genoemd, dat Adam geen preputium zou hebben gehad en dat de man pas een preputium kreeg na de zondeval.
De inleider meldt, dat in Nederland besnijdenisklinieken (oa. in het CWZ) zijn geopend, waar op Zaterdag besnijdenissen worden uitgevoerd.
Hij is van mening, dat Nederlandse artsen medewerking aan een besnijdenis behoren te weigeren. Op de website van Medisch Contact* was over deze stelling te stemmen.

Discussie **:
Prick wijst op de noodzaak in de discussie emoties zoveel mogelijk te vermijden en vooral rationeel te blijven denken.
Van de Calseijde stelt, dat elke arts in Nederland zijn medisch handelen moet toetsen op basis van evidence based medicine en vraagt zich af of op grond van bovenstaande gegevens uit de literatuur de arts niet vrijwel verplicht is, medewerking aan een besnijdenis te weigeren.
Van Baarle meldt, dat in veel culturen het standpunt wordt gehuldigd, dat er na de geboorte iets moet gebeuren om het kind tot volwaardig lid van de gemeenschap te maken (bij veel religies is dit de besnijdenis). Zo dient bij de Ashanti in Ghana een jongen, voor zijn 9e jaar na een mannelijkheidsritueel een naam te verkrijgen. Heeft hij na deze leeftijd nog geen naam, dan is hij geen mens, maar een dier, dat bijvoorbeeld bij overlijden niet begraven kan worden. Bij een gemeenschap, die besnijdenis eist, zal niet uitvoeren van deze rite vergelijkbaar volledig onacceptabel zijn.
Go sluit de discussie af met een overzicht hiervan en wijst er nog op, dat veel Nederlandse artsen toch hun medewerking aan de procedure verlenen, omdat zij stellen, dat de besnijdenis bij ontbreken van medische medewerking dan toch zou gebeuren op achterkamertjes onder veel ongunstiger omstandigheden dan in een ziekenhuis mogelijk is. Ook is het mogelijk, dat een verbod op besnijdenis bij mannen door velen strijdig zal worden geacht met het grondwettelijk vastgelegde recht op vrijheid van uitoefening van religie.

I. H. Go

* via http://medischcontact.nl kunt u inloggen op de website van Medisch Contact, rechts onderaan op de openingspagina staat onder het kopje E-MC hoe U kunt inloggen op meerdere sites van artsennet bijv. de KNMG.

** In dit abstract zijn alleen de meest pregnante opmerkingen opgenomen. De overige droegen zeker bij aan de geanimeerdheid en gedachtenvorming.
via http://medischcontact.nl kunt u inloggen op de website van Medisch Contact, rechts onderaan op de openingspagina staat onder het kopje E-MC hoe U kunt inloggen op meerdere sites van artsennet bijv. de KNMG.

Commentaar door Dr J. Prick:

Besnijdenis is of een godsdienstig ritueel of een stamgebruik (Afrika). Godsdienst is een menselijke creatie. Niet God heeft de mens geschapen, maar
de mens heeft God geschapen (Kuitert).Vandaar de vele godsdiensten.
In ons land is het belijden van een godsdienst vrij binnen vier muren.
Daarbuiten is iedere manifestatie afhankelijk van de toestemming van de
overheid. Godsdienst is een geloof, dus een subjectieve waarheid en
geen objectieve. Hij berust op de oorspronkelijke denkvorm van de mens
nl. de magische. Als kind is alles mogelijk: Sinter Klaas, sprookjes en sagen.
De ratio ontwikkelt zich pas omtrent het 6e levensjaar en dan kan er kritischer
worden gedacht. Godsdienst is voor zeer veel mensen een uitkomst in hun leven en daardoor van de allergrootste waarde.
Besnijdenis als godsdienstig ritueel kunnen wij hier niet toestaan als dit
buitenshuis gebeurt, tenzij het geschiedt om erger te voorkomen
Beschadiging van een gezond mens is hier geen acceptabel ritueel.

Vergadering 1 oktober 2008

Met 15 leden waren we weer bij elkaar. Een voordracht van Wim van Erp, met het onderwerp: "besnijdenis, verbieden , ja of nee? " gevolg door een discussie. Boeiend deze discussie ! Een samenvatting volgt nog binnenkort.

Uitnodiging voor vergadering 1 oktober 2008

Vereniging Oud Medische Stafleden CWZ 

Nijmegen, 24-09-2008

Geachte collegae,

Hiermede nodig ik u uit voor de bijeenkomst van onze vereniging op Woensdag 1 Oktober 

Om 17. 00 uur, 

Hostellerie Rozenhof, Nijmeegsebaan 114, tel. 3230359

Discussie: Rituele besnijdenis: godsdienstvrijheid of kinder-mishandeling?

Inleider: W. Van Erp

Literatuur: Medisch Contact 2008, 63, 38, 1536-1839

Toelichting: Na het plotselinge uitvallen van een spreker nodigt het bestuur u uit deel te nemen aan bovenstaande discussie, die na de felle Interpellaties van Hirsi Ali enkele jaren gelden in het parlement, door de recente publicatie in Medisch Contact opnieuw actueel is geworden. 

Ivm. reservering gaarne een berichtje of u komt en of u deelneemt aan de maaltijd (vis/vlees) na afloop.

Met vriendelijke groet,

Roy Go

Bijeenkomst 3 september 2008

Van li.naar re.: de collegae van Baarle, Otto en Walder

De voorzitter aan het woord

Van de Calseyde en van Schaik

Vandaag waren wij met 14 oud stafleden weer bijeen op onze maandelijkse vergadering waarbij onze voorzitter collega Roy Go een boeiend verhaal hield over chinezen in Indonesie, vanaf de middeleeuwen tot heden.

Ook mochten wij ons jongste lid, Jan van Schaik, gynaecoloog in ruste sedert 1 juli jl. verwelkomen, en zoals te zien is op de onderste foto werd het glas geheven !!.

Abstract  Chinezen in Nederlands Indië, de “joden in het Oosten”

Chinezen emigreerden naar Indië in drie golven:

1e golf na  de ontdekkingstochten van admiraal Zheng He in 1430 in de Mingdynastie, die beschikte over een sterke vloot met enorme schepen (4-5x zo groot als die van Columbus) en goede kaarten. Hij kwam langs Arabië tot aan de westkust van Afrika.

2e golf in de 17e eeuw tot 1690, nadat de Nederlanders in China handelsposten kregen en  werkkrachten in Indië wilden invoeren voor de plantages. In 1740 vond de GG Valckenier dat er veel te veel chinezen in West Java waren, hij wilde hen verschepen naar Ceylon, maar dit stuitte op verzet, waarop 5-10 duizend chinezen in Batavia werden vermoord. Valckenier werd door zijn opvolger Van Imhof gevangen gezet en stierf daar in 1751.

In de 19e eeuw bleven Chinezen in groepjes emigreren, omdat de bevolking leed onder de twee opiumoorlogen (1839-1842 en 1856-1860), waarna China enorme boetes, land en veel havens aan Engeland, Frankrijk, Duitsland, de VS en Rusland moest afstaan. Ook werd China getroffen door de Taiping revolutie.

3e golf  begin 20e eeuw toen na het einde van de Qin dynastie in 1912 krijgsheren China  teisterden.

Mijn 1e voorvader in Indië arriveerde daar rond begin 1800 en kwam evenals vele van zijn lotgenoten  uit de arme weinig vruchtbare provincie Fukien.

De Chinees in Indië werd geslingerd tussen drie culturen:

1. de Chinese (religie mengsel van boeddhisme, confucianisme en taoïsme) met Chinese tem-pels, goden, feestdagen (17 per jaar) en voorouderverering.

2. de Javaanse (taal maleis, maatregelen tegen kwade demonen)

3. de Nederlandse: scholen (chinese, hollands-chinese en Nederlandse), staatsburgerschap (Nederlands onderdaan) en het Nederlandse bestuur. Hierbij werden de chinezen gediscrimineerd  (aparte woonwijken, in de 19e eeuw haarstaart en avondlampion verplicht, tot in de 20e eeuw nog reispas en verblijfsvergunning noodzakelijk); contact met Nederlandse overheid via een officierensysteem; aparte chinese organisatie voor huwelijken en begrafenissen (de Kong Koan 1787-1958, waarvan het recent ontdekte archief nu in Leiden ligt).

In de 2e wereldoorlog dook mijn vader onder in een bergplaatsje in Midden Java. Op 17 augustus 1945, 2 dagen na de capitulatie van Japan, riepen Sukarno en Hatta de onafhankelijkheid van Indonesië uit. In 1946 sloten GG Van Mook en Sjahrir het verdrag van Lingadjati, waarbij Java, Sumatra en Madura als Indonesia werden erkend onder staatshoofdschap van de koning van Nederland.  Dit verdrag vond echter in Nederland en Indonesië tenslotte geen erkenning. Op 19 december 1948 veroverde generaal Spoor Jogjakarta, maar onder druk van de Verenigde Naties, moest Spoor een half jaar later Jogja weer aan Sukarno afstaan.

23 augustus 1949 Ronde Tafel Conferentie en de souvereiniteitsoverdracht.

De Chinezen kregen in 1950 keuze tussen 3 nationaliteiten . Diegenen die voor de chinese kozen en in Indonesië bleven, werden echter statenloos. In 1959 sloot Sukarno de chinese winkels op het platteland. In 1965 werd Sukarno door een revolutie van luitenant kolonels afgezet, 10.000 chinezen werden onder beschuldiging van een communistische samenzwering vermoord, huizen en bezittingen werden geplunderd, vrouwen verkracht. Suharto verbood in 1966-1967 het chinese schrift, de feesten, en de namen onder het mom van assimilatie. Voortdurend waren er anti-chinese rellen (1995, 96, 97 en 98, ondanks herstel van de diplo-matieke betrekkingen met China in 1990, maar vooral nadat in 1995 de economische domi-nantie van de chinezen belicht werd: slechts 3% van de bevolking, maar 70% van de economie werd door chinezen beheerd, 11 van de 15 grootste firma’s waren in chinese handen. In 1998 viel Suharto; Habibie en Megawati corrigeerden de anti-chinese haat.

In 2006 kon de pers berichten: “zo goed is het voor de chinezen nooit geweest. Toch zijn voor chinezen nog toestemmingen nodig voor export en studie aan universiteiten. Chinezen mogen geen militair, politieagent, hoogleraar, afdelingshoofd of directeur van hun bedrijf zijn.

Dr. I. H. Go, 3 september 2008

Uitnodiging voor bijeenkomst 3 september 2008

Vereniging Oud Medische Stafleden CWZ

Nijmegen, 28-08-2008

Geachte collegae,

Hiermede nodig ik u uit voor de zomerborrel van onze vereniging op

Woensdag 3 september Om 17. 00 uur

Hostellerie Rozenhof, Nijmeegsebaan 14, tel. 3230359

I. H. Go: Chinezen in Nederlands Indië, de “Joden” in het Oosten.

Ivm. reservering gaarne een berichtje of u komt en of u deelneemt aan de maaltijd (vis/vlees) na afloop.

Met vriendelijke groet,

Roy Go

Een mooie zomerse namiddag

 

                                        

Bijeenkomst 6 augustus 2008

Vereniging Oud Medische Stafleden CWZ
Nijmegen, 30-07-2008
Geachte collegae,

Hiermede nodig ik u uit voor de zomerborrel van onze vereniging op

Woensdag 6 augustus Om 17. 00 uur
Hostellerie Rozenhof, Nijmeegsebaan 114, tel. 3230359

De laatste borrel was, ondanks het besloten karakter, maar zeker ook door actieve inbreng van collega Hooghoudt, zeer gezellig.
Komt allen!
Ivm. reservering gaarne een berichtje of u komt en of u deelneemt aan de maaltijd (vis/vlees) na afloop.

Met vriendelijke groet,

Roy Go

Wie levert tekst en beeld aan?

De leden van de vereniging zijn altijd welkom met een verslag van een bijeenkomst en/of (oude) foto's, wanneer Uw blogger er niet bij kan zijn heeft hij toch weer wat om te plaatsen !!

Uitnodiging 2 juli 2008 en borreluur Roozenhof 4 juni 2008

Vereniging Oud Medische Stafleden CWZ
Nijmegen, 27-06-2008


Geachte collegae,

Hiermede nodig ik u uit voor de zomerborrel van onze vereniging op

Woensdag 2 juli as. Om 17. 00 uur
Hostellerie Rozenhof, Nijmeegsebaan 114, tel. 3230359

Ivm. reservering gaarne een berichtje of u komt en of u deelneemt aan de maaltijd (vis/vlees) na afloop.

Met vriendelijke groet,


Roy Go

Borreluur
Roozenhof 4 Juni 2008

Vandaag bezochten dertien leden de borrel op de Roozenhof, aangenaam buiten op het terras , wel onder een scherm vanwege een regenbui die maar niet wilde komen, met een heerlijk glaasje wijn en een hapje aangeboden door het bestuur.

Mooie verhalen over de “goeie ouwe tijd” in de jaren vijftig , de macht van de Jezuiten scholen toen, de heelkundige ingrepen en abortus incompletus uitruimingen die je als huisarts toen nog thuis deed, maar ook gaven wij onze visie op de problemen rondom de pre-implantatie diagnostiek die momenteel in het kabinet speelt, en natuurlijk kwamen moderne medische diagnostische technieken ( wij zijn en blijven dokters) ter sprake en andere zaken zoals de biografie over oud minister president prof mr Dries van Agt.

Uw weblogger is trots op de leden van de VOMS, gaat U maar na: je bent 89 jaar en je discussieert over Norton antivirus met traagheid van het computersysteem, over schijf defragmentatie en skype- gebruik.
Onze vereniging is nog steeds jong, dat mag gezegd worden.

Wilfried de Goeij

Verslag bijeenkomst 7 mei

Abstract voordracht: A.J.J.M. Rademakers, oogarts:
Maculadegeneratie: tussen hoop en vrees.

De staf van de afdeling oogheelkunde van het CWZ bestaat nu uit 7 oogartsen, 4 optometristen, 4 ortoptisten en 4 Technisch Oogheelkundig Assistenten.
Het basis oogheelkundig onderzoek bestaat uit visusmeting, oogdrukmeting en beoordeling van de media en de netvliezen.Aanvullend onderzoek bij nbetvliesafwijkingen door de oogarts is fluorescentieangiografie (fotografisch zichtbaar maken van arteriolen, venulen en exsudaten met behulp van contrast), echografie en OCT (Ocular Coherence Tomography), een tomografisch onderzoek met laserlicht met enorm oplossend vermogen.
Bij het ontstaan van maculadegeneratie spelen naast genetische factoren ook levenswijze als roken, hypertense, dieet en weinig lichaamsbeweging een rol.
Er zijn 2 vormen:
- een droge, langzaam verlopende met atrofie van de retina: niets aan te doen.
- een natte, snel verlopende vorm met vaatnieuwvorming en bloedingen onder het netvlies: wel therapie mogelijk.

Diagnose:
1. anamnese: oudere patiënt, centraal in het gezichtsveld een wazige plek zien.
2. Amslertest: beeld vervorming en later centraal scotoom.
3. Fluorescentieangiografie
4. OCT
Therapie: alleen bij de natte vorm van leeftijdsgebonden maculadegeneratie
Intravitreale injectie met VEGF (Vascular Endothelial Growth Factor)-remmers

Leeftijdsgebonden maculadegeneratie is een belangrijke oorzaak van slechtziendheid bij ouderen. In Nederland 60.000 patiënten. Kans: 14 % rond 65 jaar, 30% > 80 jaar. Kosten in NL door externe zorg, ongevallen etc. 200 miljoen Euro/ jaar.
Invloeden op ontstaan: erfelijke factoren, roken geeft bij bepaalde erfelijke vormen een 10x hogere kans. Multivitaminen geven een onzeker effect, effect van alcohol is onbekend.
De droge vorm begint met neerslag van drusen op het pigmentblad, dat het netvlies op zijn plaats houdt. Te droog netvlies: schrompeling en te vochtig subretinaal vocht. De natte vorm ontstaat door vaatnieuwvorming.
Het effect van VEGF remmers is pas na 2005 bekend.
Avastin (= bevacizumab, niet voor de behandeling van MD geregistreerd, toevallig ontdekt, dat bij oudere colonca. patiënten met de natte vorm van maculadegeneratie, het gezichtsvermogen beter werd, tijdens de systemische therapie van dit middel) kost 35 euro per injectie, na de 1e zijn aanvullend nog minstens 2 injecties nodig.
Lucentis (= ranibizumab, wel geregistreerd) kost 1250 euro per injectie.
Op theoretische basis zouden er van Avastin minder injecties nodig, omdat het molecuul groter is en het middel mogelijk langer in het oog aanwezig blijft.
De injecties gebeuren onder OK antisepsis, omdat infectie het grootste risico is. Patiënt wordt opgenomen op de dagverpleging.
Prognose met VEGF-remmers: 70 % gaat beter zien, 20% houdt de beginvisus, 10 % gaat slechter zien.
Systemische bijwerkingen (acute hypertensie, CVA, myocardinfarct, aneurysma A. iliaca, teenamputatie, overlijden) werden bij een retrospectiefonderzoek onder 1265 patiënten met 4303 injecties bij in totaal 18 patiënten (1,5%) gezien (geneesmiddelenbulletin 2008: 42: 36). De directe relatie met de medicatie is moeilijk te leggen, omdat het om een patiënten gaat in een zeer hoge leeftijdscategorie en deze risico,s vallen dan ook binne het verwachte leeftijdsrisico.
Meer informatie op www.cwz.nl, dan specialismen, dan oogheelkunde

I. H. Go

UITNODIGING 7 Mei 2008

 

Invitatie Borrel oud-stafleden 7 Mei 2008

Geachte collegae,

Hierbij nodig ik u uit voor de bijeenkomst van onze vereniging op Woensdag 7 Mei as. om 17 uur in Hostellerie De Rozenhof, Nijmeegsebaan 114, Heilig Landstichting,tel.nr. 024.32.30.359.


Agenda:
17.00 uur ontvangst
17u30 opening:
Voordracht: A.J.J.M. Rademakers, oogarts:
Maculadegeneratie: tussen hoop en vrees.
18u15 Sluiting.
(p.m. Herinnering uitnodiging staffeest 21 Juni as.)

Als vanouds: mogelijkheid tot deelname aan de 1-gangs maaltijd.
Graag ontvang ik wederom in verband met reservering, bericht of u komt en of u deelneemt aan de maaltijd (met opgave vis of vlees).

Met vriendelijke groet,
Roy H.Go

7 mei 2008 UITNODIGING

Invitatie Borrel oud-stafleden 7 Mei 2008

Geachte collegae,

Hierbij nodig ik u uit voor de bijeenkomst van onze vereniging op Woensdag 7 Mei as. om 17 uur in Hostellerie De Rozenhof, Nijmeegsebaan 114, Heilig Landstichting, Tel. Nr. 3230359.
Agenda:
17.00 uur ontvangst
17.30 uur opening:
Voordracht: A.J.J.M. Rademakers, oogarts:
Maculadegeneratie: tussen hoop en vrees.
18.15 uur Sluiting.
p.m. Herinnering uitnodiging staffeest 21 Juni as.
Als vanouds: mogelijkheid tot deelname aan de 1-gangs maaltijd.
Graag ontvang ik wederom in verband met reservering, bericht of u komt en of u deelneemt aan de maaltijd (met opgave vis of vlees).

Met vriendelijke groet,
Roy H.Go

Verslag Vergadering 2 april 2008

Aanwezig 20 leden en 1 stage-assistent tuberculose.

Voordracht Mw. J.H. van Loenhout-Rooyackers, longarts.
Tuberculose vroeger en nu; zoek de verschillen.

Belangrijk is herkenning van een pat. met TBC in de naaste omgeving. In Nederland is ¼ van de patiënten woonachtig in Amsterdam en Utrecht. De longarts ziet 1,4 TBC patiënt per jaar.
Doctors delay kan worden voorkomen door rustig en degelijk anamnese en lichamelijk onder-zoek uit te voeren en erop verdacht te zijn.
Een positieve Mantoux reactie levert 10% kans op een actieve TBC in de loop van het leven. Maar 50% hiervan wordt klinisch ziek in de eerste 2 jaar na het oplopen van de infectie met primair complex, pleuritis, longTBC of meningitis. In vergelijk met niet-immuungecompro-mitteerde personen hebben HIV-geïnfecteerde mensen met een Latente Tuberculose Infectie een kans van 10 % per jaar op het ontstaan van een actieve tuberculose.
( Onder een Latente Tuberculose Infectie, afgekort als LTBI, verstaat men een positieve mantoux, geen klachten of aanwijzingen voor longtuberculose of tuberculose in een ander orgaan en een normale longfoto).
Er zijn klinische condities die het ontstaan van een actieve tuberculose na een LTBI vergroten
Het relatieve risico op het ontstaan van een actieve tuberculose bij personen met een LTBI : bij HIV 9,9, chron. fibrotische longafw. 5,2, chron. Nierlijden 2,4, TNFαblokkers 2,0, insu-lineafh. DM 1,7, ondergewicht 1,6

Het M. tuberculose complex bestaat uit M. tuberculosis, bovis, bovis bcg stam, africanum, mi-croti (veldmuis), canetti (zeldzaam in Afrika). Nog slechts 2 pat./jaar blijken boviene TBC te hebben.
Daarnaast zijn er de atypische mycobacteriën.
Infectie levert vooral bij jongere kinderen ( < 1 jaar) ziekte op: 30-40% long, 10-20% menin-gitis, oudere kinderen minder vaak.
In de aanvullende diagnostiek worden zuurvaste staafjes niet altijd direct aangetroffen, de kweek duurt 6 weken, de PCR-test is snel. De PCR is voor sputum goed gevalideerd en kan onderscheid maken tussen M.tbc complex en de non-tuberculose (atypische) mycobacteriën.

De incidentie van actieve tuberculose in Nederland is onder autochtonen 2,4/100.000 per jaar, onder de eerste generatie allochtonen 48/100.000 en onder de tweede generatie 4/100.000.

De infectieprevalentie, dat wil zeggen het aantal personen met een LTBI is vooral bij ouderen hoog: 40 j. 1,6%, 60j. 16,6%, 70 j. 41 %, 80 j. 70 %.
Mortaliteit: 1996 137 pat., 2004 77 pat. 1 op de 50 pat. overlijdt aan de ziekte. In 2006 over-leden 4% van de TBC pat. aan andere oorzaken.
Therapie: tuberculose altijd behandelen met tenminste 2 geneesmiddelen waarvoor de M.tu-berculosis gevoelig is. De combinatie van de geneesmiddelen bepaalt de duur van de behan-deling. Voor een normaal gevoelige M. tuberculosis volstaan 3 middelen, namelijk isoniazide, rifampicine en pyrazinamide. Isoniazide en rifampicine moeten 6 maanden gegeven worden, maar pyrazinamide kan na 2 maanden gestopt worden. Zonder pyrazinamide moeten isoniazide en rifampicine 9 maanden gegeven worden. Meestal weet je bij het starten van de therapie nog niet of de tuberkelbacterie normaal gevoelig is, daarom wordt ethambutol als vierde middel toegevoegd. Ethambutol kan dan gestopt worden zodra je weet dat de tuberkelbacterie normaal gevoelig is. Pyrazinamide werkt vooral i/h begin van de infectie, in zuur milieu en kan na 2 maanden gestopt worden; INH geeft een snelle reductie van het aantal bacteriën en voorkomt daardoor het ontstaan van resistente mutanten, rifampicine werkt sterk steriliserend en voorkomt recidieven doordat het meteen de onregelmatig delende mycobacte-rien doodt. Zonder rifampicine moet 24 maanden worden behandeld. Zowel isoniazide, rifampicine als pyrazinamide zijn bactericide. Onder het steriliserend vermogen verstaat men de eigenschap om de laatste, de traagste en de onregelmatige delende mycobacterie te doden.
BCG-vaccinatie voorkomt geen LTBI, maar reduceert de kans op het ontstaan van een actieve tuberculose (alle vormen) met 50%.
Resistentie ontstaat door therapiefouten. Bij multi-resistentie is de tuberkelbacterie ongevoe-lig voor isoniazide en rifampicine ( MDR). Bij Extensively Drug Resistent tbc (XDR) is de tuberkelbacterie zowel ongevoelig voor isoniazide, rifampicine maar ook voor een van de injectabele aminoglycosiden en voor de quinolonen. Men kan dan niet behandelen.
Indien men een patiënt niet kan behandelen is de mortaliteit 50% en krijgt 25% een chronische TBC, 25 % herstelt spontaan.. In Nederland zijn tot nu toe 3 patiënten met XDR bekend en jaarlijks zijn er 10-12 patiënten met MDR in Nederland. MDR en XDR komt vooral in Oost Europa voor, vooral bij eerder behandelde patiënten.

Wat is het toch weer mooi buiten, en dat niet alleen voor de leden van de VOMSCWZ , maar voor ons allemaal !!

U ziet, de weblog wordt steeds meer opgevrolijkt met bewegende beeldjes en glitters,- de jeugd noemt dat "oppimpen",- en dat alles omdat Uw Blogger met smart zit te wachten op bijdragen voor deze blog. Een verslag van de laatste vergadering moet nog binnenkomen, en de agenda voor mei a.s. hoop ik binnenkort te kunnen plaatsen.

Wilfried de Goeij

Verpleegkundigen, oktober 1958, en Zusters Onder de Bogen in het CWZ, midden jaren 60

(Voor vergroting foto: foto aanklicken)

Uit: "Vaarwel, Vaarwel, Lief Ziekenhuis". Gedenkboek
onder redactie van Brigitte Weusten, 1994

De medische staf , geneesheer-direkteur en college van Regenten in 1965

Foto uit:"Vaarwel, Vaarwel Lief Ziekenhuis". Gedenkboek onder redactie van Brigitte Weusten, 1993

1e rij, v.l.n.r.: H.van Lith,C.Ruland,A.Simonis,P.Beelen,J Vrancken Peters,W.Smarius en H.Benraad
2e rij v.l.n.r.: H.van Ijzeren,H.Smolders, N.Bruinsma,G.Groeneveld,F.Terwindt,A.van Kuijck, R.Dobbelmann,K.Weve, Mevr.M.van Beek
3e rij v.l.n.r.:J.Prick,P.Arkenbout,B.Leferink op Reinink,J.Borghans,K.van der Loo,Edm.Jansen,A.Lammers,Th.Haanappel,R.van Aerssen, E.Schreurs,H.Peters,J.Enneking,J.Pernet,J.Rotte,W.Fokke,E.Meijer,J.Ellul,A.de Bruin,H.Walder,J.Prick,C.Jongerius,H. Verheij
Bovenste rij,v.l.n.r.:L.Strengers,J.van Seggelen,A.de Rooij

Uitnodiging 2 April 2008

Invitatie Borrel oud-stafleden 2 April 2008

Geachte collegae,

Hierbij nodig ik u uit voor de bijeenkomst op Woensdag 2 april as. om 17 uur in Hostellerie De Rozenhof, Nijmeegsebaan 114, Heilig Landstichting, 114, Tel. Nr. 3230359.
Agenda:
17 uur ontvangst
17u15 Opening:
Voordracht: Mw. J. H. van Loenhout- Rooyackers, longarts:
Over multiresistente vormen van Tuberculose.
18u15 Sluiting.
Daarna als vanouds: mogelijkheid tot deelname aan de 1-gangs maaltijd.
Graag ontvang ik wederom in verband met reservering, bericht of u komt en of u deelneemt aan de maaltijd (met opgave vis of vlees).

Met vriendelijke groet,

Roy I. H. Go

Samenvatting dd 5 mrt 2008:
20 leden aanwezig, waaronder primeur voor J. van de Calseijde en M. Schuurmans.
Spreker: Mevr. Dr W.M.N.J. Buis ,psychiater: Over depressies bij ouderen

Algemene kenmerken van depressie: sombere stemming, vermindering van plezier en interesse, gewichtsverlies of vermeerdering, slaapstoornissen, agitatie of remming, concentratie-verlies, gevoelens van waardeloosheid.
Uitlokking door complex van oorzaken: biologisch zoals erfelijkheid, psychologische oorzaken zoals verlies en sociale oorzaken zoals eenzaamheid.
Chronisch onbegrepen klachten zoals algemene malaise en gewichtsverlies kunnen een depressieve stoornis maskeren, hoe meer verschillende klachten hoe groter de kans hierop.
De prevalentie van ernstige depressies(major depression) bij ouderen boven de 65 jaar is 2%, van lichtere depressieve stoornissen (minor depression) ongeveer 13 %, samen dus ongeveer 15%. Het betreft dus een groot aantal mensen.
Hoewel ouderen meer te maken hebben met verlies bijv.door overlijden van hun partner en stress door de leeftijd is lichamelijke teruggang op zich niet de oorzaak van meer depressies.

Bij minder ernstige depressie is geen psychiatrische interventie vereist, behandeling door huisarts eventueel bijgestaan door GGZ cursus ("in en uit de put”): uitleg, lifestyle-adviezen over bijv. voeding en beweging, cognitieve psychotherapie. Vooral bij vitale kenmerken (eet- en slaapstoornissen) ook me-dicamenteuze behandeling ( eerste keus:serotonineheropname-remmers (SSRI’s) zoals Prozac en Seroxat)
Ernstige depressies worden behandeld door de psychiater.
Angst, vitale kenmerken, suicidaliteit en psychotische kenmerken zoals wanen komen vaak voor. Medicamenteuze behandeling met tricyclische antidepressiva, eventueel toevoeging van lithium. Soms M.A.O. remmers zoals Nardil of Parnate. Zonodig ECT (electroconvulsietherapie). Dagbehandeling via de GGZ of opneming in GGZ of CWZ.
Samenvattend: veel voorkomend, herkenning belangrijk, gesprekstherapie en/of farmacothe-rapie werkzaam.
In de discussie kwamen vele onderwerpen ter sprake zoals: burnout, euthanasie en de "Drion-pil", deterioratie als voorstadium van dementie, subsidie voor oppas-oma’s, versterving, het artikel in de NRC over de twijfelachtige effectiviteit van SSRI’s, preventie en het tekort aan psychiaters.

W. van Erp

Bijeenkomst 2 april 2008

Hangplek voor Ouderen, 5 maart 2008

Op 5 maart 2008 kwamen 20 oud-stafleden CWZ naar onze "Hangplek voor Ouderen", Hotel Roozenhof in Nijmegen, waar Mevr. Dr Wil Buis een voordracht hield over depressies bij ouderen. Een verslag van haar voordracht volgt t.z.t. op deze weblog.

Oud stafleden, die nog foto's hebben uit vroegere jaren, geschikt voor plaatsing op onze weblog, worden van harte uitgenodigd om deze mij ter inzage te geven, zodat ik deze foto's hier op onze weblog kan plaatsen.

Hangplek voor Ouderen

Op 5 maart 2008 kwamen de oud stafleden CWZ weer bijeen in Hotel de Roozenhof, -de "hangplek voor ouderen",- 20 oud-stafleden luisterden naar de voordracht van Mevr. dr Wil Buis, psychiater in het CWZ over Depressies bij ouderen. Een verslag van de voordracht zal t.z.t. nog op deze Weblog gepubl;iceerd worden.

5 Maart 2008 Bijeenkomst

Hangplek voor ouderen

De vereniging oud medische specialisten CWZ heeft een "hangplek voor ouderen" in Restaurant Roozenhof, waar op 5 maart een voordracht werd gehouden door Mevr. Dr Wil Buis, psychiater in het CWZ over de depressies bij Ouderen. Een samenvatting van haar voordracht zal nog volgen op deze weblog. De bijeenkomst werd door 20 oud stafleden bezocht en was weer bijzonder.

Uitnodiging Bijeenkomst 5 maart 2008

Invitatie Borrel oud-stafleden CWZ op Woensdag 5 Maart 2008

Geachte collegae,
Hierbij nodig ik u uit voor de volgende bijeenkomst op Woensdag 5 mrt as. om 17 uur in Hotel-restaurant de Rozenhof, Nijmeegsebaan 114, 6564 CK Heilig Landstichting, tel. 024-323 03 59
Agenda: 17u.oo ontvangst.
17u.15 Voordracht, waarna discussie
Spreker: mw. Dr. W.M.N.J. Buis, psychiater over
Depressie bij ouderen.

Namens het bestuur met vriendelijke groet,,
Roy I. H. Go,
N.B. 1. Helaas kan ik wegens vakantie deze keer niet aanwezig zijn.

In verband met de reservering verzoek ik u via mail te laten horen of u komt en of u blijft eten onder vermelding van vlees of vis . Uw mail komt dan aan bij
Wim van Erp, die ook de vergadering zal voorzitten.

Verslag Bijeenkomst 6 februari 2008

Abstract G. Zwart dd 6/2/2008:

Ondernemen of……………?

Het budget van het ziekenhuis komt tot stand na vaststelling van een macrobudget, waarna via een wirwar van beleidsregels van VWS, waarop WZV, WTG ,CTG regulerend werken in overleg met de zorgverzekeraars een microbudget tot stand komt. Naast het honorariumbudget van de medische staf komt het intern budget per zorgeenheid tot stand oiv. productie en kosten.
Het budget van het ziekenhuis wordt opgebouwd uit een vast gedeelte en een variabel deel.
Het vaste gedeelte wordt bepaald door de balans met aan de ene zijde gebouwen, apparatuur, debiteuren en kas, aan de andere kant eigen vermogen, leningen, crediteuren. De gemiddelde hoogte van de kosten per patiënt wordt uitgedrukt in patiënten eenheden. Het CWZ is redelijk efficiënt: voor de STZ-ziekenhuizen is een pat. eenheid gemiddeld 230 voor het CWZ 190 €.
Nog niet geheel efficiënt is het CWZ in de opnameduur. Deze zou nog korter kunnen.
Het variabele gedeelte wordt in toenemende mate opgebouwd uit DBC’s.
Een DBC wordt voor veel voorkomende ziekten opgesteld door de wetenschappelijke verenigingen, waarbij normtijd, norm uurtarief, norm medische middelen en normdeel ziekenhuis, alles in overleg met het CTG worden vastgelegd. In de DBC kliniek (90%) en de DBC polikliniek (10%) worden onderhoud, overhead, prijs/kwaliteit en volume meegenomen.
Specialisten krijgen betaald per uur normtijd. Dit brengt in potentie maatschapproblemen mee door de verschillende werkwijze per maatschapslid. Hier zou een vergaande mandatering van de medisch manager een oplossing kunnen bieden. Bedrijfsefficiënt zou zijn, dat een machine, die niet meer goed produceert, wordt vervangen.

Bijeenkomst 6 februari 2008

Twintig oud medische stafleden woonden de voordracht van het Raad van Bestuurs-lid Gabriël Zwart bij, een voortreffelijke uiteenzetting over de financiering van de zorg. Wat een begaafde docent!! Roy Go zal t.z.t. een samenvatting over zijn voordracht leveren voor deze Blog.

Nu we het toch over deze weblog hebben: leden die nog foto's hebben uit hun CWZ-tijd, nodig ik van harte uit mij deze foto's uit te lenen, ik zal de beelden dan inscannen en op de weblog plaatsen!!

Nog een aantal foto's van deze bijeenkomst kunt U onderaan in deze weblog bekijken.

Geen Virus scanner op Uw computer ??

Geachte collega,

Een van onze blogbezoekers maakte mij attent op een nieuw VIRUS, het Blog-1ACWZ1-total-degeneration-virus, waarvan ik U, -na het pathologisch anatomisch onderzoek van de muis- bijgaand ziektebeeld kan tonen. Opvallend is de acute totale necrose van de weke delen. Een milde graad van pre-existente osteogenesis imperfecta alsmede een complete anencephalie lijkt aanwezig te zijn.
Ik wijs U dan ook op de noodzaak niet alleen een goede hand hygiêne aan te houden, doch ook alert te zijn op virale infecties, zeker wanneer het gaat om een virus van het type 1ACWZ1.

Geachte collegae,
Hiermede nodig ik u uit voor onze maandelijkse bijeenkomst op Woensdag 6/2 as. 17 uur in de Rozenhof.
Deze keer hebben we een bijzonder interessant onderwerp, gebracht door een deskundige spreker, zoals u in de bijlage kunt zien.
Met vriendelijke groet,
Roy Go

Uit de oude doos