Abstract Maligniteiten van de Huid, dr. J.A.C. Alkemade, dermatoloog CWZ
Ver wacht wordt, dat het aantal patiënten met maligniteiten van de huid in Nederland zal toenemen door: de vergrijzing van de bevolking en door toegenomen zonexpositie. In Nederland neemt huidkanker na prostaatCa (18,6%) en darmCa ( 15,8% ) met 14,9% al de derde plaats in, waarbij basaalcelCa niet wordt meegeteld. Biinnen de huidmaligniteiten zijn basaalcelca met 71% , plaveiselcelca 16% en melanoom met 11% de belangrijkste. Andere huidmaligniteiten zijn angiosarcoom en Kaposi.
Basaalcelca. In Nederland op 1/1 2014 239.800 F>M. vooral bij lichte huid, blond haar en blauwe ogen. Verwacht wordt tot 20130 een toename bij m. 60%, bij F 31%. Het risico op metastasering is 0,03% (11/jr). In Australië komt basaalcelca 4X zoveel voor als alle andere maligniteiten samen. Etiologie: UV, ioniserende straling, immunosuppressie. Klinische subtypen: nodulair ( glanzend, glad bolletje, rijk doorbloed); oppervlakkig( schilferende rode plaque met een randje), ulcus met opgeworpen randje; morfeotype (rode plek), gepigmenteerd (rode vlek met donkerbuine knobbeltjes). Ulcererend soms enorm groot, stinkend. Met behulp van een doorzichtige plessimeter kan de diagnostiek klinisch worden verbeterd. Therapie: Chirurgisch, radiotherapie, locale destructie, locaal medicamenteus. Bij ernstige doorgroei ook cytostatisch, kosten 60.000€/jaar.
Plaveiselcelca. 1989-2008 bijna verdubbeld, M>F. UVB gerelateerd.. 80% in hoofd-hals gebied. Risicofactoren: zon, leeftijd, M., Huidtype 1 of 2. Klinisch: geïndureerde tumor; op oren en lippen riskant. Behandeling: excisie 5-10 mm marge, evtl. mocrografische chirurgie; radiotherapie; cryochirurgie of curettage met coagulatie.
Lentigo Maligna. Melanoom in situ. In Nl 1989-2013 10.545 ( 6-8% toename /jaar). Behandeling: Excisie met marge 5-9 mm, , micrografisch (recidief 2-5%), Imiquimod creme locaal.
Melanoom. Vooral UVB gerelateerd met name na zonverbranding. Incidentie '89-2008 4,1% /jaar. Vooral na het 60e jaar. Klinisch: Risicofactoren: zon, > 100 naevi, >5 atypische naevi, huidca in voorgeschiedenis, actinische keratose, Huidtype 1 of2, rood of blond haar, sproeten, blauwe ogen. Typen: oppervlakkig spreidend, noduli, lentigo maligna, acrolentigineus (vingers/tenen) Behandeling: - Diagnostische excisie met marge 2 mm. Is het melanoom < 2mm dik excisie met 1 cm marge. Bij > 2mm Breslow 2 cm marge; Radiotherapie; cytostatica.
Samenwerking met huisartsen: Preventie huidkanker: Laagrisico patienten bij huisarts met veel aandacht voor zonbestralingspreventie. Hoogrisico patienten doorsturen en terugverwijzen na diagnostiek/therapie. Hoog risico op metastasering en pat. met veel huidca blijven bij dermatoloog. Laagrisico: actinische keratosen, basaalcelca en M. Bowen. Hoog risico: BCC, hoogrisico M. Bowen, PCC, keratoacanthoom, melanoom verwijzen. Status 29015 Nijmegen: Verdenking huidkanker 53% na PA juist; premaligne huidafw.: 22 %; Verwezen verdachte huidafw. 13%; Chirurgische excisie in nek/gezicht in hoog percentage incompleet.
De werkdruk op de dermatologen is stijgend en zal pas na langdurige scholing door PA's kunnen worden verlicht..
