Medisch kijken naar kunst

Abstract Medisch kijken naar Kunst
door dr. Herman Deleu 3 december 2008.

De presentatie is een compilatie van jarenlang kijken naar kunst door een magistrandus in Art History met een chirurgisch geschoold oog.
Zo zijn op de schilderijen van P. Brueghel (1568) kreupelen te ontdekken met lepra, TBC, traumata, ergotisme en oogafwijkingen met keratitis, iridocyclitis, phtisis enz.
Als inleiding volgen een aantal schilderijen met lichamelijke afwijkingen:
· La grande Odalisque van Jean Auguste Ingres (1814): een naakte vrouw, waarvan de rug lumbaal verlengd is met 2 à 3 wervels, de linker heup te hoog zit, de rechter borst in de rechter oksel is geplaatst bij een op de linker zijde liggende vrouw.
· Het avond toilet door Jan Steen (17e eeuw) met oedeem aan de bovenrand van de kous.
· De Februari afbeelding in Très Riches Heures van de gebr. Van Limburg (1614) waar-bij de genitalia van de boerenmeid te hoog zitten.
· De anatomische les van Frederick Ruysch door Adriaen Backer (1670), waarop Ruysch niet in de onderbuik snijdt, maar in de linker lies de lymfeklieren disseceert.
Kunstwerken waarop een waarschijnlijkheidsdiagnose te stellen is:
· Mozaïek Kathedraal van Monreale (Sicilië 12e eeuw): de waterzuchtige jonge patiënt met cachexie en ascites lijdt waarschijnlijk aan TBC, levercirrhose of parasitose.
· Gravure A en B: piskijkers.
· Miniatuurletter van Pietro di Birago, Milaan (15e eeuw) patiënt met een struma.
· Oliepaneel van Meester LCz (1480-1505) in Gemäldegalerie Berlijn: Jezus met klompvoet, hallux valgus en ingezakt voetgewelf links.
· Jacob Jordaens (1593-1678): familieportret met jonge huismeid met rheumatoide arthritis.
· Leonardo da Vinci: Mona Lisa (1507): Xantelasma linker ooghoek, lipoom hand familiaire hyperlipidemie. Louvre Parijs.
· Michelangelo: La Notte op graftombe van Giuliano di Medici (San Lorenzokerk, Florence 1534) Mammaca. Links. Tevens verwijzingen naar de dood (aangezichts-masker) en de nacht (diadeem met maan en ster, uil, bos papaverbollen).
· Rembrandt: Batseba (Hendrickje Stoffels 1654) mammaca. met lymfeklierpakket li oksel Louvre Parijs.
· Georges de la Tour (1593-1652): de Waarzegster met boerenmadam met syfilis congenita (zadelneus).
· J. van Coutheren: borstabsces, waarschijnlijk mammaca. (1522).
· Marinus van Reymerswaele: Vrouw van de geldwisselaar (1539): M. Hodgkin of halsTBC Prado Madrid.
· Matthias Grünewald: Isenheimeraltaar (1516), Museum Unter der Linden Colmar in opdracht van Antonieterklooster in Isenheim: ischemisch gangreen door ergotisme.
De therapie van de Antonieters bestond uit opname, veel varkensvlees en rode wijn.
Op een anonieme houtsnede is de H. Antonius abt te zien met Tau-staf met belletjes,
ex-voto’s van lichaamsdelen, varken met belletjes in de oren.
· Gerard Dou: meisje met maladie d’amour of chronisch nierfalen (bleke huid, rode urine, oedeem perimalleolair). Louvre.
· Jiuseppe de Ribera (1592-1652): Paulus de Kluizenaar: neurofibromatosis van Recklinghausen. Wallraff-Richartz museum Keulen.
· Domenico Ghirlandao: Florentijnse bankier Sasseti met rhinophyma (1490).
· Houten sculptuur Cisterciënser kloosterkapel Bad Dorian 13e eeuw: Adam en Eva
zonder navel, want God schiep Adam en boetseert daarna Eva uit Adams rib.
Notulist: Roy I. H. Go