De ouder wordende huid

Abstract De ouder wordende huid. J.A.C. Alkemade, L.H. van Bergen, dermatologen 2 -10-2013 Fysiologie: De ouder wordende huid kenmerkt zich door verminderde talgproductie (drogere huid en craquelé), elastinedegeneratie (actinische schade) en atrofie (dermatitis). Bestrijding van deze schade kan met: locaal corticoid of teerzalf; goede keuze van de zalf of crême basis, die vet moet zijn; onderhouds-behandeling. De vette basis bestaat bijvoorbeeld uit cetomacrogol, vaseline, eucerine of calmurid (een ureumhoudende crême). Heel goed is om de natte huid na het douchen in te smeren met (niet te) vette douchegel. Benigne afwijkingen : seniele bruine vlekken of plaques. Deze kunnen ook donkerbruin of zwart zijn (angioma senilis, verruca seborrhoica) en kunnen soms met de nagel afgekrabd worden. Therapie: cryotherapie met vloeibare stikstof (geen littekenvorming), electrocoagulatie, shave-excisie, ponsbiopt (littekens!) . De laatste twee maken histologie mogelijk. (Pre-)maligne afwijkingen: BasaalcelCa (70%), PlaveiselcelCa ( 17%), melanoom (11%). Premaligne zijn actinische keratosen. Dit zijn voorlopers van plaveiselcelca. Worden vaak miskend als bijvoorbeeld seborrhoisch eczeem en komen zeer vaak op de aan zon blootgestelde huid voor. De diagnose kan het best gesteld worden door te voelen: ruw en hard oppervlak. Therapie: cryotherapie, tretinocrême 0,02-0.05%, Imiquinoid crême (Aldara), Photodynamische therapie (PDT, werkt overigens niet zoals gezegd werd met ongecontroleerde necrose via blaarvorming maar via door fotosensitizers en licht veroorzaakte radicaalvorming met geprogrammeerde celdood de ‘apoptose’), Efendix crême (5FU)→ in het begin lelijk aspect 3 à 4 weken smeren, Picato crême: 2-5 dagen smeren geeft al na 2 weken een mooi resultaat. BasaalcelCa: Metastaseert bijna nooit. is nodulair, soms sprieterig, gepigmenteerd. 80% in hoofd/hals regio; 40-50 % is gepigmenteerd. Bij 40-50% treedt binnen 5 jaar een volgend BCC op. Risicofactoren: Man 1-1,5x, hoge leeftijd 1-1,4x, blauw-groene ogen 1,2-1,4x, lichte huidskleur 2,3-2,7x, verleden met BCC 17,4x, Xeroderma Pigmentosum >10.000, immuuntherapie (transplantatie-patiënten!) 6,6-21x. Aspect: glanzende rand, vaak gepigmenteerd. Behandeling: Imiquinoidcrême (Aldara), Excisie met Mohs’ micorografische chirurgie (tumor plat slaan, waardoor het hele snijvlak beoordeeld kan worden op aan-/of afwezigheid van tumorcellen, Radiotherapie bij ouderen. Plaveiselcelca: ontstaat vaak uit actinische keratose en bij immunotherapie. Wondgenezing bij ouderen : genezen traag, atrofie maakt hechten moeilijk, daarom denken aan genezing per secundam.