.jpg)
Beter leesbare tekst van het laatste artikel
woensdag 29 juli 2020 Reformatorisch Dagblad
Gezondheid
Is er dan toch een effectief middel tegen Corona?
„Het is een wondermiddel.Tot op zekere hoogte.”Anesthesioloog en intensivistJan Beute (64) islaaiend enthousiast overenoximon (merknaam: Perfan).Beute –zijn collega’s noemen hem JanPerfan– heeft al drie decennia ervaringmet het middel. Dat begon in het stadsziekenhuisOnze Lieve Vrouwe Gasthuis(OLVG) in Amsterdam, waar hij na zijngeneeskundeopleiding en specialisatie vooranesthesie in 1991 terechtkwam. Daarwerd enoximon veel gebruikt bij ic-patiëntenmet hartkwalen, longaandoeningen ofmet bloedvergiftiging (sepsis). „Patiëntendie het middel kregen, konden eerder vande intensive care af.”Anesthesioloog prof. Chris Stoutenbeek,destijds ic-hoofd aan het OLVG, vermoeddedat het middel weleens zou kunnen helpentegen benauwdheid bij astma. Beute ontdektedat dit inderdaad zo is. Sinds 2012heeft hij 62 astmapatiënten succesvol metenoximon behandeld.Beute memoreert een van de eerstepatiënten bij wie bleek dat enoximon echtiets deed bij astma. Het ging om een vrouwuit Zaandam die een levensbedreigendeastma-aanval kreeg, een zogenaamde statusastmaticus.„Ze kon niet meer praten, zo benauwdhad ze het. Haar zus, die ook astma had,was eerder aan hetzelfde overleden. Alleandere, traditionele middelen hadden gefaalden als laatste redmiddel dacht ik aanenoximon. Ik gaf haar één ampul met 100milligram. Binnen een minuut sloeg hetaan. Ze ademde weer normaal en maakteweer mooie volzinnen.”
BorstkankerIn het MC Zuiderzee in Lelystad maaktBeute mee dat een vrouw met ernstigastma aan borstkanker moet wordengeopereerd. Niet ongebruikelijk is datastmapatiënten na zo’n operatie nog driedagen tot een week beademd op de ic liggenom bij te komen. Hij vraagt haar of zijhet goed vindt dat ze vlak voor de operatieeen injectie met enoximon krijgt. Ze stemtermee in. Beute: „Na de operatie kon zezelfstandig ademhalen en hoefde ze nietnaar de ic.”Een verpleegkundige die erbij is, onthoudtwat ze heeft gezien. Haar zus van34 jaar had al heel lang ernstig astma, enhaar longarts had haar als onbehandelbaaropgegeven. „Ze was stervende. De verpleegkundigekwam naar me toe en zei dat zegezien had wat enoximon kon doen. Zevroeg of ik bij haar zus, die thuis lag, wildelangskomen. Dat deed ik. Maar ja, normaaldien ik het middel intraveneus toe. Hoeweler vroeger wel tabletten van bestonden, ishet middel nu alleen vloeibaar verkrijgbaar.Dus wat deed ik? Ik gaf haar vruchtensapmet Perfan erin. Met onmiddellijkresultaat. Van paars werd ze roze. Ze begonweer normaal te praten, terwijl ze eerstgeen zin kon uitspreken. De periode ervoorkon ze niet werken en lag ze almaar opbed. Vier maanden nadat ze Perfan kreeg,brak ze haar middenvoetsbeentje. Tijdenshet sporten.”DoorligplekkenToen kwam corona. ”Jan Perfan” moetgelijk aan Perfan denken. Zou dat nietkunnen helpen tegen deze longziekte? Viercoronapatiënten zijn zo ernstig ziek dat zebeademd zouden moeten worden op de ic.Maarten CosterusHet voorkomt dat ernstig zieke coronapatiënten op de intensive care aan de beademing komente liggen en het werkt krachtig tegen benauwdheid bij astma. Het is goedkoop en binnenkort intabletvorm verkrijgbaar. De naam van het „wondermiddel”: enoximon.„Van paars werd zeroze. Ze begon weernormaal te praten”Een patiënt ligt aan de beademing, op een ic in Colombia. „We gaan ervan uit dat dankzij enoximon minimaal 30 tot 40 procent van de mensen niet aan de beademing hoeft.”
Gezondheid 21
Anesthesist Jan Beute zou enoximongraag breder –binnen en buitenNederland– willen inzetten tegencorona en astma. Dat dit niet lukt, isvolgens hem vooral een geldkwestie.„Het middel is eigenlijk te goedkoop.De farmaceutische industrie is erdaarom niet in geïnteresseerd. Alsik het middel aanbied aan een grotefarmaceut, kan het zijn dat deze hetop de plank legt en verder gaat meteen ander, duurder middel dat meeroplevert.”Voor de indicatie astma is het middelnog niet geregistreerd en valt hetonder zogenaamd off-labelgebruik.„Daar mag je geen reclame voormaken. Dus blijft het middel onbekend.Het is haast een vicieuze cirkelwaarin we zitten: er is geen geld voorhet benodigde onderzoek, dus isregistratie lastig en langdurig, dusis reclame niet toegestaan. Met alsgevolg dat er moeilijk geldschieterste vinden zijn.”Bovendien zijn artsen heel terughoudendin het gebruik van het middel.„Vooral longartsen willen datalles netjes volgens de protocollenverloopt. Dat betekent dat off-labelgebruikargwanend wordt bekeken.”Ook dr. Alex KleinJan, onderzoekerbij het Erasmus Medisch Centrum,zou graag willen dat het middel opmeer plekken wordt ingezet, maarhij ervaart daarbij veel tegengas.„Het ene ziekenhuis zegt: Dit is watvoor academici. Die zeggen vervolgens:Wij hebben al ons eigenonderzoek. Het Longfonds gaf aan:Dit is wat voor het bedrijfsleven. DeBig Farma stuurt de zorg aan, en datis heel geldgedreven.”Daarnaast speelt mee dat artsenal snel naar de bijsluiter kijken enschrikken als ze de bijwerkingenbij hartfalen zien. KleinJan: „Dezebijwerkingen zijn gebaseerd opeen studie van dertig jaar geleden,waarbij doses van meer dan 2000milligram werden gebruikt. Een 200keer kleinere hoeveelheid is echteral voldoende om benauwdheid teverminderen.”Erik Stuurbrink (46) is de eerstecoronapatiënt die is behandeld metenoximon. Met succes.Het is zondagavond 3 mei als Stuurbrinkhet opeens heel benauwdkrijgt. „Alsof er een heel strakkeband om mijn borstkas werd aangetrokken.”De dagen erop gaat hetbergafwaarts. „Ik kreeg hoge koortsen hoestbuien.Droge hoest had ik,zonder slijm.”Vrijdag belt de reformatorischeOpheusdenaar de huisarts, die hemdirect doorverwijst naar het ziekenhuis.Daar wordt het vermoedenbevestigd dat hij corona heeft.Stuurbrink komt op de Covid-afdelingte liggen. Als hij na een weeklijkt op te knappen, mag hij eenstukje lopen. Maar nog geen 6 meterbij zijn bed vandaan zakt hij in elkaar.Na een „zeer pijnlijke” polsprikblijkt dat hij maar 60 procent zuurstofverzadigingin zijn bloed heeft.Ook zijn beide longen aangedaan.Zondags gaat hij nog verder achteruit.„Ik kon geen twee woorden meerzeggen.” Die middag wordt beslotendat hij naar de ic moet. De vader vanzes kinderen neemt afscheid van zijnvrouw. „Ik was stervende, stond inmijn status. De kans was groot dat ikdit niet zou halen.”Voordat hij naar de ic moet, spreekthij intensivist Jan Beute. Die vraagtof hij het goed vindt enoximon, eenmiddel dat de zuurstofvoorzieningbevordert, te gebruiken in het kadervan corona. Ook zijn vrouw is bij dekeuze betrokken. Ze gaan akkoord.Om halfdrie krijgt Stuurbrink op deic enoximon via een infuus toegediend,in combinatie met hogedrukzuurstof.„Ik had het heel benauwd,maar voelde me binnen vijf minutenopknappen. Binnen tien minutenkon ik een paar zinnen zeggen. Ikhoefde niet onder narcose aan debeademing. Ik ben er erg dankbaarvoor dat het medicijn zo snel aanmocht slaan. Dat is niet in woordenuit te drukken.”Stuurbrink blijft nog tot dinsdag opde ic liggen, waar zijn zuurstof goedin de gaten wordt gehouden. „Dinsdagmiddaglag ik weer op de zaal.Vrijdags kon ik naar huis.”De Opheusdenaar heeft nog wekelijksfysiotherapie aan huis. Ook dehuisarts en de diëtist blijven hemvolgen. „Gelukkig had ik geen intensiefrevalidatietraject nodig. Wel hebik het nog steeds bij vlagen benauwd.Ik moet erop letten dat ik niet te veeldoe. Het blijft een nare ziekte, maarik ben gespaard gebleven.”In het ziekenhuis waar Beute werkt –datniet bij name genoemd wil worden– is hetgebruikelijk dat patiënten die met hartproblemennaar de ic moeten, enoximon krijgen.Ook de vier coronapatiënten komenin aanmerking. Omdat Covid een nieuweziekte is, worden ze er extra over ingelicht.Beute: „Binnen tien minuten tot eenhalfuur trad er verbetering op en kregen zehet minder benauwd. Geen van hen hoefdemeer op de ic in slaap te worden beademd.Terwijl twee van de vier COPD-patiëntenwaren.”Na de toediening per infuus moesten depatiënten nog twee tot vijf dagen op deic en vervolgens op de gewone afdelingherstellen, vertelt Beute. „Daarna kondenze naar huis. Ongelooflijk. Andere coronapatiëntenliggen gemiddeld twee tot vierweken op hun buik aan de beademing. Metalle mogelijke gevolgen van dien: weefselschade,risico op infecties, doorligplekken,beschadiging aan de ogen enzovoort. Endan heb ik het nog niet over de eventuelegevolgen op de lange termijn, zoals hart-,nier- en longproblemen, vermoeidheid enpsychische klachten. We hebben patiëntengezien die genazen van corona, naar huiskonden, maar later opnieuw op de ic aande beademing moesten vanwege de restschade.Anderen moesten acht wekenop revalidatie. Met enoximon kun je aldie problemen voor een groot deel voorkomen.”VochtophopingDr. Alex KleinJan, onderzoeker aan hetErasmus Medisch Centrum, heeft uitgezochtwat enoximon precies doet. „Wewisten al dat de familie van deze middelen–de zogenaamde fosfodiësterase-3-remmers–ervoor zorgt dat gladde spieren zichontspannen en bronchiën in de longen zichverwijden.” Met dierproeven, gesubsidieerddoor Stichting Astma Bestrijding, ontdektehij dat enoximon daarnaast ontstekingenin de longen onderdrukt, waardoorbloedvaten minder gaan lekken. „Ditvoorkomt vochtophoping. Bij ernstig ziekecoronapatiënten zie je dat ze als het wareverdrinken in hun eigen vocht. Bovendienstimuleert enoximon de afvoer van slijm,zodat het niet in de longen zakt.”KleinJan adviseert om coronapatiënten zovroeg mogelijk met enoximon te behandelen,liefst zodra ze met benauwdheidsklachtenop de longafdeling komen. „Danverwacht ik het meeste effect.”Beute zal het middel standaard blijventoepassen bij volgende coronapatiënten,ter bevestiging van de vier eerdere succesgevallen.De vervolgstap is mogelijk eengrote studie, in samenwerking met eenacademisch ziekenhuis.De intensivist verwacht niet dat enoximonbij iedereen even goed aanslaat. „Netals bij elk medicijn zal het bij de een beterwerken dan bij de ander. We gaan ervanuit dat minimaal 30 tot 40 procent vanOnderzoeker dr.Alex KleinJan:Bizar watdit middel doetDr. Alex KleinJan: „Big Farma stuurt dezorg aan; heel geldgedreven.”Erik Stuurbrink (46), vader van zeskinderen: „Ik was stervende.”Hulpmiddel tegen corona en astma te goedkoop voor succes„Ik had het heel benauwd, maar knapte binnen vijf minuten op”middel tegen corona?de mensen niet aan de beademing hoeft.Waarschijnlijk ligt het percentage hoger.”Beute: „We denken na dertig jaar ervaringmet enoximon, waarvan nu acht jaar bijastma, dat het ook kan aanslaan bij corona.Blijkt dit op basis van goede studies ook zote zijn, dan zou dat revolutionair zijn voorbeide ziektes. Er is een enorme populatieaan astmapatiënten wereldwijd. Al zou jedaar een derde deel van helpen, dan is datal fantastisch.”Ook KleinJan denkt dat enoximon eengamechanger kan gaan worden op hetgebied van astma en corona. „Het is bizarwat het doet.”Astmapatiënten die interesse hebben inenoximon, kunnen contact opnemen metBeute. „Bij het innemen van de eerste dosisben ik altijd zelf aanwezig, zodat ik kankijken of alles goed gaat. Daarna is het oprecept verkrijgbaar bij de apotheek. Hetmiddel wordt vergoed door de zorgverzekeraar.
